Ting!

Ik zag hem staan bij de kringloopwinkel en kon het niet over mijn hart verkrijgen om hem te laten staan.

Sinds een week ben ik de trotse eigenaar van een portable schrijfmachine, kleur: donkerblauw, merk: Brother. Via internet tikte ik een inktlintje op de kop, en nu werkt het apparaat weer als een tierelier.

Dit tikapparaat is natuurlijk één brok jeugdsentiment. Zo ben ik ooit begonnen. Na pen en papier was de typemachine hèt doorgeefluik om woorden, brieven, werkstukken, artikelen op papier te zetten. Mooi werk. Papier in de machine draaien (kzzzzzz), hamertjes aanslaan (tik tik tik) in steeds hoger tempo door tot aan het einde van de regel (ting!). De eerst voorzichtige pogingen achter de statige typemachine van mijn vader. Honderden preken tikte hij er op uit. Na het volgen van typeles –op vrijdagmiddag na schooltijd, alle normale kinderen vierden buiten luidruchtig weekend, typen was een serieuze zaak- en het behalen van een typediploma kreeg ik een machine voor mezelf. Een rode Olivetti.

‘Tikken op een schrijfmachine is wat heel anders dan tikken op een computer’, vertelde schrijver en schrijfmachine verzamelaar Dirk van Weelden laatst in de Volkskrant. 'Het is alsof je achter een drumstel zit'. Hij heeft gelijk. Als het mee zit kom je in een prettige gadans. Ritmisch slaan de hamertjes tegen het papier. Alleen achter een typemachine kun je letterlijk iets op papier knallen. Maar makkelijk is dat voor de fervent computer gebruiker nog niet. Want met de komst van de computer is ook de manier van schrijven verandert. Knippen, plakken, deleten, het is er bij de schrijfmachine allemaal niet bij. Dat betekent dat wanneer je een zin begint, ook al moet weten hoe deze eindigt. Typen is denken in hele zinnen. En het betekent dat je voor je aan een verhaal begint, moet weten in welke stappen je het verhaal gaat vertellen. Typen is denken in hele verhalen. Heel wat anders dan de computermethode: eerst in willekeurige volgorde spuien wat je voor de kop komt, achteraf zien hoe er met knip, plak, en breiwerk enige lijn aan te brengen is. En zelfs als vooruitdenken je goed afgaat moet een brief (toch snel een tweet of vijftig) vaak toch nog een keer in het net worden overgetikt. Of twee keer.

'He pa, back to old school?' lacht mijn zoon als hij me achter mijn nieuwe oude schrijfmachine ziet zitten. Ja en nee. Ik zou de laptop niet meer kunnen missen. Op een ouderwetse typemachine haal ik simpelweg de vereiste productie niet. Maar een apparaat dat dwingt een gedachte af te maken voor je deze de wereld in slingert, daar moet ook in deze tijd markt voor zijn.