Leiderschap

Zaterag 27 april, ik ben op het PvdA congres in Leeuwarden. Er wordt geproken over de toekomst agenda van de partij.

Mij is gevraagd te kijken hoe we lokaal handen en voeten kunnen geven aan dit verhaal. Veel praten in de wandelgangen dus, als zich in de grote zaal een leerzame case ontrold als het gaat om het vestigen of verspelen van politiek leiderschap.

Wat al dagen in de lucht hangt wordt rond een uur of half vijf een feit. Het concres stemt vrijwel unuanien voor een motie waarin de partijleiding wordt gevraagd de afspraak in het regeeraccoord over de strafbaarstelling van illegaal verblijf in Nederland te herzien. Deze strafbaarstelling ligt veel PvdA leden als een steen op de maag. Staande ovatie, hier gaan we niet mee akkoord, even is er euforie in de zaal. Tot Diederik Samsom aan het woord komt. 'Ik kan helaas niet aan jullie verzoek voldoen. 'De strafbaarstelling maakt deel uit van een totaalpakket als het gaat om het vreemdelingen en asielbeleid. Overall genomen hebben we winst geboekt. Zo is onder andere de strafbaarstelling van hulp aan illegalen geschrapt. Maar misschien nog wel belangrijker: afspraak is afspraak.'

In ronde bewoordingen tegen je congres in gaan; lastig, je moet het niet te vaak doen, maar het kan je positie als leider verstevigen. Het moment waarop Wim Kok de tegenstand trotseerde door als vice premier en minister van financien de pijnlijke hervorming van de WAO ondanks alle verzet in zijn eigen partij toch door te zetten, wordt achteraf gezien als het moment waarop Kok voor het grote publiek 'premierwaardig' werd. Echte leiders durven als het er op aankomt immers vast te houden aan een eigen koers? Zo nodig dwars tegen de stroom in. Maar dat je eigen achterban overrullen ook slecht kan uitpakken, daar weten ze bij Groen Links alles van. Jolande Sap drukte in haar eerste weken als politiek leider de Kunduz missie door. Het leverde haar buiten de eigen partij de nodige credits op. 'Die Sap, die durft!' Maar Kunduz is altijd een open zenuw in de partij gebleven. Iets doorrukken waarvan driekwart van je partij letterlijk pijn in de buik krijgt is en blijft een gewaagde exersitie.

Daar sta je dan. Je bent politiek leider, het is aan jou om te beslissen wat er nu gebeuren moet. Je had natuurlijk nooit in deze situatie mogen belanden, maar voor die constatering koop je nu niet veel. Veel alternatieven heb je niet. Bij de eerste de beste weerstand in je partij terugkomen op je woord is richting je coalitiepartner niet te verkopen. Maar tegen het gevoel van 90% van je leden in toch je zin doordrukken -inclusief 38 fractieleden close up in beeld als ze staks bij hoofdelijke stemming tegen hun gevoel in toch voor moeten stemmen, en de wetenschap dat het circus zich vervolgens ook nog eens naar de Eerste Kamer verplaatst, om over de ellende van een extra congres maar te zwijgen- is ook geen optie. Er zit dus niets anders op dan tijd te kopen. Tijd om na te denken over een way out. In gesprek te gaan met de partij.  

Een groot bedrijf leiden is niet makkelijk. Maar een politieke partij leiden is misschien wel het moeilijkste wat er is.