De Atlas

Voor even terug in Zwolle, de stad waar ik groot werd. We zitten in 'De Atlas' aan de Ossenmarkt.

Op 26 augustus 1894 werd hier de SDAP opgericht. Nu praten we er -geheel in stijl- over dat wat lokale politiek was, is, zou moeten zijn. 'Voor de oorlog hadden we de grote wethouders, Arie de Zeeuw, Floor Wibaut, Monne de Miranda, mensen met visie, ten diepste overtuigd van dat wat gebeuren moest. Na de oorlog volgden wederopbouwers, Nieuw linksers, tot eind jaren tachtig, begin jaren negentig de 'managers', de macht grepen. Wethouders die dachten dat het besturen van een stad net zoiets was als het leiden van een bedrijf. 'Wij weten wat goed voor u is en organiseren het nog efficiënt voor u ook.' En toen de managers na tien magere jaren het veld ruimden volgde de generatie 'netwerkers': ‘ Wij vinden en doen zelf helemaal niets, wij brengen slechts mensen met elkaar in contact en faciliteren het proces’ . En nu, nu hebben we van alles wat. Gelukkig kom je zo af en toe ook weer zo'n ‘ grote' tegen, zo'n wethouder die weet wat 'ie wil en de stad in beweging krijgt.'

Ik luister naar een inleiding over de rol van wethouders door de jaren heen. Herken het geschetste beeld. Een politieke partij moet geen bestuurdersvereniging zijn. Laat staan een brancheorganisatie voor opgetilde managers. Een politieke partij, of deze nu links, rechts of iets er tussen in is, hoort boven alles 'een beweging' te zijn. Een goed politiek bestuurder weet welke beweging hij tot stand wil brengen, en de instrumenten te hanteren waarmee deze beweging in gang kan worden gezet. Want daar zijn tal van methoden voor. De meest gebruikte op bestuurlijk niveau is natuurlijk het koppelen van doelstellingen aan het verstrekken van geld. Ik betaal jou om dat ik gang te zetten wat ik belangrijk vind. Ook ruimtelijke ordening is een beproeft instrument om de stad in een door jou gewenste richting in beweging te krijgen. Maar beweging creëren vraagt ook om een subtielere aanpak: de kunst van het motiveren, van het verleiden. 'Als de weerstand weer eens groot was, schreef Felix Rottenberg over Karin Adelmund, dan fluisterde ze in je oor of kreeg je een ansicht: 'Eerst komt de shit, volhouden, het ongemak neemt af. Dan volgt de acceptatie.' Met een simpele handgeschreven ansicht, met een paar gemeende woorden op het juiste moment zet je dikwijls meer in beweging dan met het laten schrijven van tien dikke nota's of het hijgerig en streng afvinken van eenzijdig opgestelde besluitenlijstjes. Zorgen dat mensen voor je willen lopen, voor jou, en voor jullie gedeelde ideeën en ambities.

Grote politici -niet te verwarren met 'efficiënte bestuurders'- beschikken daarom niet alleen over visie en daadkracht maar ook over persoonlijke betrokkenheid en bevlogenheid. Bevlogenheid die zichtbaar wordt wanneer de waarden van de partij of organisatie waar je voor werkt overlappen met de waarden die in je persoonlijk leven belangrijk zijn. Als je die energiebron bij jezelf bloot kunt leggen, zet je voor je het weet een heleboel in beweging.